Бишкек шаары, ¤кмµт ‡й‰ 2005-жылдын 12-марты №49

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

К‰рµµ жµн‰ндµ

I Б¤Л‡М. ЖАЛПЫ ЖОБОЛОР

1-глава. К‰рµµ жµн‰ндµ негизги жоболор

2-глава. К‰рµµн‰ каттоо

II Б¤Л‡М. К‡Р¤¤Н‡Н Т‡РЛ¤Р‡

3-глава. К‰рµµгµ коюлган буюмду к‰рµµ кармоочуга кошо бер‰‰н‰н

к‰рµµс‰ (к‰рµµл‰к)

4-глава. К‰рµµ кармоочуга к‰рµµгµ коюлган буюмду калтырган к‰рµµ

5-глава. Укуктардын к‰рµµс‰

III Б¤Л‡М. ¤НД‡Р‡П АЛУУНУ К‡Р¤¤Г¤ КОЮЛГАН М‡ЛКК¤ АЙЛАНТУУ ЖАНА

К‡Р¤¤Н‡Н Ж‡Й¤С‡Н САТЫП ¤ТК¤Р‡‡

6-глава. ¤нд‰р‰п алууну к‰рµµгµ коюлган м‰лккµ айлантуу

7-глава. ¤нд‰р‰п алууга айлантылган к‰рµµ ж‰йµс‰н сатып µткµр‰‰

IV Б¤Л‡М. К‡Р¤¤Г¤ КОЮЛГАН М‡ЛК УКУКТАРЫН КОЛ САЛУУДАН КОРГОО

V Б¤Л‡М. КОРУТУНДУ ЖОБОЛОР

I Б¤Л‡М

ЖАЛПЫ ЖОБОЛОР

I-глава

К‰рµµ жµн‰ндµ негизги жоболор

1-статья. К‰рµµ т‰ш‰н‰г‰ жана анын келип чыгышынын негиздери

1. К‰рµµ - бул менчик укугун же м‰лккµ карата дагы башка буюмдук укукту к‰рµµгµ коюу менен акчалай же акча формасында туюнтулган милдеттенмени камсыз кылуу ыкмасы. К‰рµµдµн улам кредитор к‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенме (к‰рµµ кармоочу) боюнча ушул Мыйзам аркылуу белгиленген алып коюлгандар ‰ч‰н карызкор милдеттенмесин аткарбаган учурда же талаптагыдай б‰т‰рбµсµ, к‰рµµгµ коюлган м‰лк‰н‰н наркынан к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н башка кредиторлорунун алдында артыкчылык менен µз талаптарын канааттандырууга укугу бар.

2. К‰рµµ мыйзамдын же Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинин жана ушул Мыйзамдын жоболоруна, к‰рµµ бер‰‰ч‰ менен к‰рµµ кармоочунун ортосунда т‰з‰лгµн келишимге ылайык келип чыгат. Мындай келишим же µз‰нчµ келишим, болбосо к‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенменин келип чыгышына алып ке뉉ч‰ келишимдин бир бµл‰г‰ болушу м‰мк‰н.

К‰рµµ к‰рµµ кармоочуну ушул Мыйзамга ылайык к‰рµµгµ коюлган м‰лк укуктарына ээ кылат. К‰рµµ кармоочу к‰рµµ жµн‰ндµ келишимде каралган шарттарга ылайык µз укуктарын ж‰зµгµ ашырат.

3. К‰рµµ менен ар кандай укук субъекттеринин (жеке жана/же юридикалык жактардын, мамлекеттин) ортосундагы мыйзамга жарактуу ар кандай милдеттенмени аркаруу камсыз кылынышы м‰мк‰н.

Ушул Мыйзамдагы к‰рµµгµ байланыштуу кийинки кандай гана шилтемелер болбосун ипотеканы да µз‰нµ камтыса, эгерде келишимдин мањызынан башкасы келип чыкпаса, к‰рµµ кармоочуга же к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ жасалган кандай гана шилтеме болбосун к‰рµµ же ипотека боюнча к‰рµµ кармоочуга же к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ жасалган шилтеме болуп саналат.

4. К‰рµµ кармоочу ошол эле негизде к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н жоголгону же б‰л‰нгµн‰ ‰ч‰н, эгерде жоготуу же б‰л‰нт‰‰ к‰рµµ кармоочунун к‰нµµс‰ боюнча болбосо, ал кимдин пайдасына камсыздалгандыгына карабастан, камсыздандырууну калыбына келтир‰‰ менен канагаттануу алганга укугу бар.

2-статья. Кыргыз Республикасынын к‰рµµ жµн‰ндµ мыйзамдары

1. Ушул Мыйзам менен к‰рµµ жµн‰ндµг‰ негизги жоболор аныкталат.

Кыргыз Республикасындагы ушул Мыйзам менен жµнгµ салынбаган к‰рµµ боюнча мамилелер Жарандык кодекс, Жер кодекси, ошондой эле Кыргыз Республикасынын дагы башка мыйзамдары жана ченемдик актылары менен жµнгµ салынат. Эгерде к‰рµµ бер‰‰ч‰ банкрот болууга тийиш болсо, к‰рµµ боюнча µз ара мамилелер, "Банкротчулук (кудуретсиздик) жµн‰ндµ" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы менен да жµнгµ салынат.

2. Эгерде мыйзам тартибинде к‰ч‰нµ кирген эл аралык келишимдер менен ушул Мыйзамда каралгандан башка эрежелер белгиленсе, эл аралык келишимдин эрежелери колдонулат.

3. Чет µлкµл‰к жеке жана юридикалык жактар, ошондой эле жарандыгы жок жактар к‰рµµ боюнча мамилелерге келгенде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган µзгµчµл‰ктµрд‰ эске алуу менен Кыргыз Республикасынын жеке жана юридикалык жактары сыяктуу эле эрежелерден пайдаланышат, ошондой эле милдеттенмелерди алышат.

3-статья. Негизги т‰ш‰н‰ктµр

К‰рµµ жµн‰ндµ келишим - бир тарап - к‰рµµ (негизги милдеттенме) менен камсыз кылынган милдеттенме боюнча кредитор болуп саналган к‰рµµ кармоочу ушул милдеттенменин негизинде карызкорго койчу акчалай талаптарын башка тараптын - к‰рµµ кармоочунун, кµб‰нчµ ушул Мыйзам менен белгиленген м‰лкт‰ алып коюу иштери ‰ч‰н к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н башка кредиторлор алдындагы к‰рµµгµ коюлган м‰лк‰н‰н же буюмдук укуктарынын наркынан артыкчылык менен канагат алууга укук берген келишим.

К‰рµµ бер‰‰ч‰ - менчик укугуна же к‰рµµ ж‰йµс‰нµ карата дагы башка буюмдук укукка эгедер жак. К‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенме боюнча карызкордун µз‰ же бул милдеттенмеге катышпаган ‰ч‰нч‰ бир жак да к‰рµµ бер‰‰ч‰ болушу м‰мк‰н.

К‰рµµ кармоочу - негизги милдеттенмелери боюнча талаптары к‰рµµ менен камсыз кылынган жак.

К‰рµµгµ коюлган м‰лк - ушул Мыйзамдын 4-статьясында кµрсµт‰лгµн к‰рµµгµ коюлуучу кандай болбосун м‰лк.

Кыймылдуу м‰лк - акча жана баалуу кагаздарды кошкондо кыймылсыз м‰лккµ тиешесиз буюмдар.

Кыймылсыз м‰лк - жер участкалары, кен байлык участкалары, обочолонгон суу объекттери жана жер менен бекем байланышкандардын бардыгы, б.а. µлчµмс‰з аларды бир жерден экинчи жерге жылдыруу м‰мк‰н болбогон объекттер, анын ичинде токойлор, кµп жылдык кµчµттµр, имараттар, курулмалар ж.б.

К‰рµµгµ коюлган кыймылдуу м‰лк укуктарын каттоо - к‰рµµ бер‰‰ч‰ менен к‰рµµ кармоочунун ортосундагы к‰рµµ жµн‰ндµ келишим аркылуу ушул Мыйзамда белгиленген алып коюлар ‰ч‰н К‰рµµ каттоо конторасында катталуучу ыктыярдуу жол-жобо. К‰рµµн‰ каттоо к‰рµµс‰н каттаткан мурдагы к‰рµµ кармоочуга ушул к‰рµµн‰н ж‰йµс‰нµ карата, ошондой эле ‰ч‰нч‰ жактардын кайсынысынын болсо да жасалуучу мамилеси боюнча кийинки к‰рµµлµрд‰н кредиторлоруна караганда мурдагы к‰рµµ кармоочусуна артыкчылыктуу укук берет.

К‰рµµгµ коюлган кыймылсыз м‰лк укуктарын каттоо - кыймылсыз м‰лкт‰ каттоонун милдетт‰‰ жол-жобосу; анын жардамы менен кыймылсыз м‰лк (ипотека) жµн‰ндµг‰ келишимден келип чыгуучу укуктар кыймылсыз м‰лк укуктарын мамлекеттик каттоо жµн‰ндµ Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарына ылайык Кыймылсыз м‰лк укуктарынын бирдикт‰‰ мамлекеттик реестринде катталат. К‰рµµн‰ каттоо к‰рµµс‰н каттаткан мурдагы к‰рµµ кармоочусуна ушул к‰рµµн‰н ж‰йµс‰нµ карата, ошондой эле ‰ч‰нч‰ жактардын кайсынысынын болсо да жасалуучу мамилеси боюнча кийинки к‰рµµлµрд‰н кредиторлоруна караганда мурдагы к‰рµµ кармоочусуна артыкчылыктуу укук берет.

Катталган к‰рµµ - ушул Мыйзамдын 2-главасына ылайык каттоо жол-жобосунан µткµн к‰рµµ.

К‰рµµ каттоо кењсеси - милдети к‰рµµлµрд‰ каттоо жана бардык катталган к‰рµµлµрд‰н компьютердик маалымат базасын кирги牉, ушул Мыйзамда кµрсµт‰лгµн дагы башка милдеттерди аткаруу болуп саналган, ушул Мыйзамга ылайык иштµµч‰ мамлекеттик каттоо органы.

К‰рµµлµр боюнча бирдикт‰‰ мамлекеттик реестр - ушул Мыйзамга ылайык к‰рµµ каттоо конторасында т‰з‰л‰‰ч‰ жана ж‰рг‰з‰л‰‰ч‰ к‰рµµлµрд‰н компьютердик маалымат базасы.

Кыймылсыз м‰лк укуктарынын бирдикт‰‰ мамлекеттик реестри - "Кыймылсыз м‰лк укуктарын мамлекеттик каттоо жµн‰ндµ" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык белгиленген кыймылсыз м‰лк укуктарын каттоонун бирдикт‰‰ мамлекеттик тутуму.

4-статья. К‰рµµн‰н ж‰йµс‰

1. К‰рµµн‰н ж‰йµс‰ менчик укугу же кандай кыймылдуу жана кыймылсыз м‰лккµ болбосун, буюмга болгон дагы башка буюмдук укук же Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте ажыратылса боло турган укуктар болушу м‰мк‰н.

2. К‰рµµгµ ар кандай кыймылдуу жана кыймылсыз м‰лк болбосун, анын ичинде кандай товарлар, негизги фонддор жана ж‰г‰ртмµ каражаттар, курулуштар, имараттар, курулмалар, анын ичинде курулуп б‰тпµгµн жабдуу-шайман, товардык-материалдык корлор (запастар), даяр продукция, чектµµс‰ жок баалуу металлдар, бак-дарактар, материалдык жана руханий маданият объекттери, накталай акча (улуттугу да, чет µлкµ валютасы да), кредиттик-акча каражаттары жана алардын туундулары, баалуу кагаздардын сертификаттары, жарандык ж‰г‰рт‰‰дµн алына элек дагы башка м‰лк ж‰йµ болушу м‰мк‰н.

3. К‰рµµн‰н ж‰йµс‰: к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ таандык м‰лк укуктары, анын ичинде м‰лк укугун пайдалануунун роялти, акча алуу укугу, пайдалануу укугу, ижарачынын укугу, менчик укугунда к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ таандык болбогон буюмдардан пайда табуу укуктары, интеллектуалдык менчик укуктары, жазма формасындагы баалуу кагаздар укуктары, карыз талаптары, келишим милдеттенмелеринен келип чыгуучу дагы башка укуктар (талаптар). Белги뉉 мµµнµттµг‰ иш-аракетиндеги укук анын иш-аракети б‰ткµн мµµнµткµ чейин гана к‰рµµгµ ж‰йµс‰ боло алат.

4. К‰рµµн‰н ж‰йµс‰ катары буюмдар же кийин пайда болуучу укуктар да, анын ичинде к‰рµµ бер‰‰ч‰ чыгара турган продукциянын кийинки корлору же эч кандай чектµµ коюлбаган дебитордук карыз да чыга алат.

5. Кыймылсыз м‰лк жµн‰ндµг‰ эрежелер жер участкасын пайдалануу укуктарынын, ушундай м‰лкт‰н ижарасы жµн‰ндµ келишим боюнча ижарачынын укуктарынын к‰рµµс‰нµ карата колдонулат (ижара укугу), анткени мыйзам тарабынан башкасы каралган эмес жана бул мамилелердин мањызына да карама-каршы келбейт.

6. Эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ болуп саналган башкы буюм бардык шаймандары менен бир б‰т‰н нерсе катары к‰рµµгµ коюлган деп эсептелет. Анын арналуу багытын µзгµрт쵉й‰нчµ натуралай бµл‰шт‰р‰‰гµ м‰мк‰н болбогон м‰лкт‰н бир бµл‰г‰ (бµл‰нбµс буюм) к‰рµµгµ µз бетинче ж‰йµ боло албайт.

7. Бир ‰й-б‰лµ м‰чµлµр‰н‰н жер ‰л‰штµр‰нµн куралган айыл чарба багытындагы жер участкасы ушул Мыйзамдын 49-статьясында белгиленген тарипте к‰рµµгµ берилет.

8. Жеке м‰нµздµг‰, анын ичинде эмгек акыны, пенсияны алуу укугу, жеке кызмат кµрсµт‰‰лµрдµн пайдалануу укугу к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ боло албайт.

Менчик ээси мамлекет болуп эсептелген пайдалуу кендерди, дагы башка жаратылыш ресурстарын иштет‰‰ жана пайдалануу укугунун к‰рµµс‰, Кыргыз Республикасынын Конституциясына, Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине, Кыргыз Республикасынын Жер кодексине, "Жер казынасы жµн‰ндµ" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык буга ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын макулдугу менен ж‰зµгµ ашырылат.

5-статья. ¤здµшт‰р‰лгµн жер участкалары

1. Имараттын, курулманын же турак жайдын к‰рµµс‰ ушул имарат, курулма же турак жай жайгашкан жер участкасына, ошондой эле багытына ылайык к‰рµµгµ коюлган объектти пайдаланууга зарыл жер участкасынын тиеше뉉 бµл‰г‰нµ жайылтылат, бирок к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимге ылайык к‰рµµ укугу имараттан, курулмадан же турак ‰йдµн бµл‰нг‰с б‰т жер участкасына жайылтылышы м‰мк‰н.

2. Ушул келишим боюнча к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ болуп саналбаган имарат, курулма же турак ‰й жайгашкан жер участкасы к‰рµµгµ коюлганда ушул имарат, курулма же турак ‰й турган жер участкасынын бир бµл‰г‰ багытына ылайык объектти пайдаланууга зарыл жер участкасынын ошол бµл‰г‰ к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ болуп эсептелбеген µзалдынча жер участкасы катары бµл‰н‰ш‰ керек.

6-статья. К‰рµµ мамилелеринин субъекттери

1. К‰рµµ мамилелеринин катышуучулары болуп жарандар, юридикалык жактар жана мамлекет саналат.

2. Коммерциялык банктар жана атайын кредиттик мекемелер Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жана Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан коюлган талаптарды эсепке алуу менен к‰рµµгµ байланышкан операцияларды ж‰зµгµ ашырышат.

3. Айыл чарба багытындагы жерлердин к‰рµµс‰ жµн‰ндµ келишим боюнча к‰рµµ кармоочулар Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын лицензиясын же к‰бµл‰г‰н алган банктар жана финансы-кредиттик уюмдары болуп саналат.

4. Айыл чарба багытындагы жерлердин к‰рµµс‰ жµн‰ндµ келишим боюнча к‰рµµ бер‰‰ч‰лµр к‰рµµ ж‰йµс‰н‰н менчик укугуна эгедер жарандар болуп саналат.

7-статья. М‰лкт‰ жана укуктарды к‰рµµгµ бер‰‰ укугу

1. К‰рµµгµ менчик укугунда же ушул Мыйзамда белгиленген алып коюлар ‰ч‰н жана башка буюм укугунда к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ таандык кандай гана м‰лк (буюмдар) болбосун же укуктар берилиши м‰мк‰н.

2. Укуктарды к‰рµµгµ бергенде к‰рµµгµ коюлуучу укук таандык болгон жак гана к‰рµµ бер‰‰ч‰ боло алат.

Эгерде мыйзамда же келишимде башкасы каралбаса, пайдалануу укугуна эгедер жак к‰рµµгµ µз‰н‰н пайдалануу укугун, анын ичинде, ижарага бер‰‰ч‰н‰н макулдугу менен гана к‰рµµ ж‰йµс‰ боло алчу ижара укугун да к‰рµµгµ бер‰‰гµ укуктуу.

3. К‰рµµ бер‰‰ч‰гµ чарба ж‰рг‰з‰‰ же оператив䉉 башкаруу укугунда таандык болгон м‰лк, анын ээсинин макулдугу менен к‰рµµгµ ж‰йµ боло алат.

4. Жарандык ж‰г‰рт‰‰дµн алынып коюлган же чек коюлган м‰лкт‰ же менчиктештир‰‰гµ тыюу салынган м‰лкт‰, болбосо мыйзам тартибинде милдетт‰‰ т‰рдµ менчиктештир‰‰ каралган м‰лкт‰, ошондой эле мыйзамга ылайык µнд‰р‰п алууга айлантылышы м‰мк‰н болбогон м‰лкт‰ к‰рµµгµ коюуга жол берилбейт.

5. Эгерде к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ кыймылсыз м‰лк болуп, аны ажыратууга башка адамдын же органдын макулдугу же уруксаты талап кылынса, анда ушундай эле макулдук же уруксат ошол м‰лкт‰н к‰рµµс‰ ‰ч‰н да зарыл.

6. Жалпы орток менчикте турган м‰лк (ар бир менчик ээсинин жалпы менчиктеги ‰л‰ш‰ аныкталбастан) анын бардык менчик ээлеринин же алардын м‰лк‰н башкаруу ‰ч‰н менчик ээлери тарабынан тандап алынган жетектµµч‰ органдын жазуу ж‰з‰ндµг‰ макулдугу менен к‰рµµгµ берилиши м‰мк‰н. М‰лкт‰ к‰рµµгµ койгондон кийин кошумча менчик ээлери чыкса, алардан макулдук талап кылынбайт.

7. Жалпы ‰л‰шт‰к менчикке катышуучу, башка менчик ээлеринин макулдугусуз эле жалпы менчиктеги µз ‰л‰ш‰н к‰рµµгµ койгонго укугу бар, эгерде ар бир менчик ээсинин ‰л‰ш‰ жалпы менчик укугунда аныкталса. К‰рµµ кармоочунун талабы боюнча µнд‰р‰п алуу ушул ‰л‰шкµ айлантылганда, аны сатуу учурунда жалпы менчик укугундагы ‰л‰шт‰ сатуунун арыкчылыктуу укугу жµн‰ндµг‰, µнд‰р‰п алууну жалпы м‰лктµг‰ ‰л‰шкµ айландыруу жµн‰ндµг‰ Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинин эрежелери колдонулат.

8. Кооперативдин же жалпы менчиги бар башка ишканалардын м‰чµлµр‰ ишканага болгон µз укуктарын µз бетинче же жамааттык т‰рдµ Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте к‰рµµгµ кое алат.

Ошол ишкананын бардык катышуучуларынын макулдугу боюнча ишкананын бардык менчигиндеги же анын кайсы бир бµл‰г‰ндµг‰ к‰рµµ жµн‰ндµ чечим кабыл алынышы м‰мк‰н.

9. Кµп квартиралуу ‰йд‰н менчик ээси µз квартирасын к‰рµµгµ коюу тууралу чечимди µз бетинче кабыл алат.

8-статья. Милдеттенмени мµµнµт‰нµн мурда аткаруу укугу

1. К‰рµµ бер‰‰ч‰ тарабынан к‰рµµ кармоочунун ушул Мыйзамдын 31-статьясынын 4-пунктчасына ылайык к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ алмаштыруу боюнча талабын аткаруудан баш тарткан учурда к‰рµµ кармоочу камсыз кылынган милдеттенмени мµµнµт‰нµн мурда аткарууну талап кылып, µнд‰р‰п алууну к‰рµµгµ коюлган м‰лккµ айландыра алат.

2. Эгерде к‰рµµ жµн‰ндµ келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµ бер‰‰ч‰ кайсы учурда болсо да к‰рµµл‰к менен камсыз кылынган милдеттенмени аткаруу жолу менен к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ мµµнµт‰нµн мурда алууну талап кылууга укугу бар.

3. Эгерде милдеттенме акчалай карыз болсо, ал эми к‰рµµ бер‰‰ч‰ жеке жак болсо, к‰рµµ бер‰‰ч‰ к‰рµµл‰к менен камсыз кылынган карыздан кутулуу жолу менен к‰рµµ тууралу келишимде белгиленген мµµнµттµн мурда к‰рµµл‰к коюуну токтото алат, эгерде келишимде башкасы каралбаса.

9-статья. К‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенмелер жана талаптар

1. К‰рµµ кредит келишими, зайым келишими же акчалай же акча менен туюнтулган милдеттенмелер, анын ичинде сатып алуу-сатуу, ижара, подряд, зыян келтир‰‰ дагы башка келишимдерге негизделген милдеттенмени камсыз кылуу максатында милдеттенмелерди аткаруунун мµµнµт‰ узартылышы м‰мк‰н, эгерде мыйзамда башкасы каралбаса.

Эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса, µнд‰р‰п алуу ошол к‰рµµгµ айландыруу учурунда милдеттенме наркын, анын ичинде карыздын негизги суммасынын тµлµнµ элек бµл‰г‰н, пайыздарды, айып тµлµмдµрд‰, к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н наркын сактоо ‰ч‰н к‰т‰‰гµ зарыл жумшалган негиз䉉 чыгымдарды, милдеттенмени аткаруу мµµнµт‰ узартылышынан улам чыккан чыгашанын ордун толтуруунун, ошондой эле к‰рµµн‰ мажбурлоо жолу менен алуу боюнча чыгымдарды к‰рµµ кармоочуга камсыз кылып берет.

2. К‰рµµ бир же бир нече милдеттенмени камсыз кыла алат. Кµптµгµн милдеттенмелер жана к‰рµµ менен камсыз кылынган кийинки милдеттенмелер к‰рµµгµ киргизилген милдеттенмелерди сыпаттап жазуу менен аныкталышы м‰мк‰н.

3. Бир милдеттенмени аткарган учурда, к‰рµµ тыюу салууну алып койбостон, башка да кийинки милдеттенмелерди камсыз кыла алат, эгерде келишим ошол эле тараптарга тиеше뉉 болсо жана бул к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде каралса.

4. К‰рµµ менен к‰рµµ кармоочунун кредит келишими же к‰рµµ менен камсыз кылынуучу башка милдеттенмеси боюнча к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде каралган карызынын негизги суммасы толук же жарым-жартылай камсыз кылынат.

Кредит келишимин аткарууну же пайыздарын тµлµп бер‰‰ шарты менен алынган зайымдын келишимин камсыз кылууга белгиленген к‰рµµ кредити (зайымдык каражаттар) пайдаланылгандыгы ‰ч‰н ага тиеше뉉 пайыздарды кредиторго (карыз бер‰‰ч‰гµ) тµлµп бер‰‰н‰ да камсыз кылат.

5. Эгерде келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµ кредитордун µз‰нµ тиеше뉉 суммаларды тµлµп бер‰‰н‰ да камсыз кылат:

1) к‰рµµн‰н ж‰йµс‰н к‰т‰‰гµ жана/же сактоого байланышкан чыгымдардын (салыктардын, жыйымдардын, коммуналдык тµлµмдµрд‰н ж.б.) ордун толтурууну;

2) негизги милдеттенмеде же мыйзамда каралган башка жактын акчалай каражаттарын ‰зг‰лт‰кс‰з пайдалангандыгы ‰ч‰н пайыздарды тµлµп бер‰‰ т‰р‰ндµ;

3) негизги милдеттенмени аткарбоонун, аткаруу мµµнµт‰н создуктуруунун же дагы башкача талаптагыдай аткарбоонун кесепетинен чыккан чыгашалардын жана/же айып тµлµмд‰н (жазапулдун, туумдун) ордун толтуруп бер‰‰н‰;

4) µнд‰р‰п алууну к‰рµµн‰н ж‰йµс‰нµ айландыруудан улам чыккан сот чыгымдарын, дагы башка чыгашалардын ордун толтурууну;

5) к‰рµµн‰н ж‰йµс‰н сатып µткµр‰‰ боюнча чыгымдардын ордун толтуруп бер‰‰н‰.

10-статья. К‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимдин формасы жана мазмуну

1. К‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим тараптар кол койгон документти т‰з‰‰ жолу менен жазуу ж‰з‰ндµ т‰з‰л‰ш‰ керек.

2. К‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим нотариалдык жактан ырасталууга тийиш, эгерде к‰рµµ келишим боюнча милдеттенмелерди, ошондой эле тараптардын макулдашуусунда каралган учурларда нотариалдык жактан ырасталышын камсыз кылса.

Кыймылсыз м‰лк укуктарынын к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишими Кыргыз Республикасынын кыймылсыз м‰лк укуктарын мамлекеттик каттоо тууралу мыйзамдарында каралган тартипте мамлекеттик каттоодон µткµн учурдан тартып т‰з‰лд‰ жана к‰ч‰нµ кирди деп эсептелет.

3. Ушул статьянын 1 жана 2-пункттарында белгиленген к‰рµµ келишиминин формасы жµн‰ндµ эрежелердин сакталбаганы к‰рµµ жµн‰ндµ келишим жараксыз деп табылышына алып келет. Мындай келишимдин бар-жогу эсепке алынбайт.

4. К‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде тµмµндµг‰лµр камтылышы керек:

1) тараптардын аты-жµн‰ (фамилиясы, аты, атасынын аты) жана турган жери;

2) к‰рµµ менен камсыз кылынган негизги милдеттенме;

3) к‰рµµ ж‰йµс‰н сыпаттап жазууну бирдей тартипке келтир‰‰ ‰ч‰н алардын аталышы, бааны аныктоочу наркы, курамы жана турган жери;

4) к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ болуп саналган м‰лк укугу к‰рµµ кармоочуга таандык болуусу менен укук бер‰‰ч‰ реквизиттери, каттоодон µткµр‰л‰‰гµ тийиш кыймылсыз м‰лкт‰н же м‰лкт‰н документинин кµрсµт‰л‰ш‰;

5) к‰рµµ менен камсыз кылынуучу милдеттенменин µлчµм‰ жана аны аткаруунун мµµнµт‰.

Тараптар к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде бардык же кайсы бир талаш-тартышты бейтарап соттун кароосуна µткµр‰п бер‰‰ тууралу "арбитраждык эскертмени" карай алышат жана мындай талаш-тартыш к‰рµµгµ тиеше뉉 укук мамилелерине байланыштуу алардын ортосунда келип чыгышы м‰мк‰н. Бейтарап макулдашуу µз‰нчµ макулдашуу менен да жол-жоболоштурулушу м‰мк‰н. Бейтарап макулдашууну т‰з‰‰н‰н шарттары жана тартиби тиеше뉉 мыйзамда каралат.

Тараптар к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башка да шарттарды карай алышат.

5. Эгерде к‰рµµ кармоочунун укугу к‰рµµл‰к менен ырасталса, анда ал к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде кµрсµт‰л‰‰гµ тийиш.

6. К‰рµµ ж‰йµс‰н‰н баалануучу наркы к‰рµµ бер‰‰ч‰ менен к‰рµµ кармоочунун жана м‰лк ээсинин ортосундагы макулдашуу боюнча аныкталат. Баалануучу нарк келишимде акчалай т‰р‰ндµ туюнтулат.

7. Муниципалдык м‰лк, айыл чарба багытындагы жер участкасы к‰рµµгµ коюлганда, аларды баалоо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген талаптарга ылайык ж‰зµгµ ашырылат.

К‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимдин тараптары к‰рµµ ж‰йµс‰н баалоону кµз карандысыз баалоочуга тапшыра алышат.

8. К‰рµµ боюнча милдеттенме кайсы бир келишимге негизделген учурларда ошол келишимдин тараптары жана аны т‰згµн дата кµрсµт‰л‰‰гµ тийиш.

9. Эгерде к‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенменин суммасы кийин аныкталууга тийиш болсо, к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде аны аныктоонун тартиби жана башка зарыл шарттары кµрсµт‰л‰ш‰ керек.

10. Эгерде к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ таандык ижара укугу болсо, к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде ижарага алынган м‰лк жана аны ижарага алуунун мµµнµт‰ кµрсµт‰л‰ш‰ керек.

11-статья. К‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н (кайрадан к‰рµµгµ коюу) кийинки

к‰рµµс‰

1. К‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим боюнча бир милдеттенмени (мурдагы к‰рµµ) аткарууну камсыз кылуу ‰ч‰н к‰рµµгµ коюлган м‰лк башка милдеттенмени (кийинки к‰рµµ) аткарууну камсыз кылуу ‰ч‰н берилиши м‰мк‰н.

К‰рµµ кармоочулардын кезект‰‰л‰г‰ К‰рµµ каттоо конторасынын жана кыймылсыз м‰лккµ болгон укуктарды бирдикт‰‰ мамлекеттик каттоонун реестриндеги маалыматтардын негизинде мамлекеттик каттоо жµн‰ндµг‰ мыйзамдарга же каттоосу жок болсо, к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим т‰з‰лгµн датага ылайык аныкталуучу к‰рµµ келип чыккан учурдан тартып белгиленет.

Кийинки к‰рµµлµр боюнча милдеттенмелердин жыйындысы мурдагы к‰рµµлµр боюнча милдеттенмелерди эсепке алуу менен к‰рµµгµ коюлуучу м‰лкт‰н баалуулугу наркынан ашпоого тийиш.

2. Эгерде артыкчылык укукка ээ болгон мурдагы к‰рµµ кармоочу жазуу ж‰з‰ндµ кийинки к‰рµµ кармоочу менен башкача келишпесе, кийинки к‰рµµ кармоочунун талаптары мурдагы к‰рµµ кармоочунун талаптары канагаттандырылгандан кийин к‰рµµ ж‰йµс‰н‰н наркынан канагаттандырылат.

3. К‰рµµ кармоочу ар бир кийинки к‰рµµ кармоочуга ошол м‰лкт‰н учурдагы бардык к‰рµµлµр‰ жµн‰ндµ маалыматты жана ушул к‰рµµлµр менен камсыз кылынган милдеттенмелердин µлчµм‰н жазуу ж‰з‰ндµ маалымдоого милдетт‰‰, ошондой эле ушул милдетти аткарбоонун кесепетинен к‰рµµ кармоочуларга келтирилген чыгашалардын ордун да толтуруп бер‰‰гµ милдетт‰‰.

4. К‰рµµл‰ктµрдµн тышкары биринчи катталган к‰рµµ к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н эсебинен канагаттындыруу укугун камсыз кылууда кийинки катталгандын кайсынысына карата алынса да биринчи кезектеги деп эсептелет. Ар бир кийинки к‰рµµ каттоонун датасына жана мезгилине ылайык кезект‰‰л‰к тартибинде каттоодон µткµр‰лµт, ошого жараша мурдагы катталган к‰рµµгµ карата кийинки кезектеги к‰рµµ деп эсептелинет.

Ушул Мыйзамдын III бµл‰м‰нµ ылайык ж‰зµгµ ашырылуучу к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ мажбурлап сатуудан т‰шкµн сумма кийинки кезекте турган к‰рµµ кармоочулардын талаптарын тµлµп бер‰‰гµ жетишсиз болсо, алардын талаптары мыйзамдуулугуна карабастан камсыз кылынбаган талап катары токтотулат, эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ мыйзамда башкасы каралбаса.

5. Карамагында к‰рµµгµ коюлган м‰лк турган кийинки к‰рµµ кармоочу ушул Мыйзамдын 6-главасына ылайык µнд‰р‰п алууну мажбурлоо жолу менен м‰лккµ айландырып сата алат, бирок эгерде ал биринчи кезектеги к‰рµµ кармоочу болбосо, анда ушул Мыйзамдын 58-статьясынын 2-пунктуна жана 1-пункттун 4-пунктчасына ылайык тµмµндµг‰дµй иш ж‰рг‰зµ алат:

1) ал к‰рµµн‰н мурдагы келишими боюнча аны сатуу ниети бар экендигин к‰рµµ кармоочунун кимисине болсо да билдир‰‰гµ милдетт‰‰;

2) мурдагы к‰рµµ кармоочунун кимисинин болсо да суроо-талабы боюнча ал мурдагы к‰рµµ кармоочунун карамагына к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ µткµр‰п бериши керек;

3) эгерде к‰рµµгµ коюлган м‰лк сатылып кетсе, анын сатылышына жоопкерчиликт‰‰ к‰рµµ кармоочу эњ оболу биринчи кезектеги К‰рµµ кармоочунун (кармоочулардын) талаптарын аткарышы керек, ушундан кийин гана µз талаптарын канагаттандыруу ‰ч‰н т‰шкµн кирешени пайдаланууга укуктуу.

Эгерде бул талаптар аткарылбай калса, кийинки м‰лк‰н сатып жаткан к‰рµµ кармоочу мурдагы к‰рµµ кармоочулардын кимисине болсо да жоопкерчиликт‰‰ болот да, мындай м‰лк к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ ким сатып алса да ошол мурдагы к‰рµµ кармоочулардын каттоодон µткµр‰лгµн к‰рµµлµр‰нµн эркин боло албайт.

6. Ушул Мыйзамга ылайык артыкчылык менен канагаттандыруу укугунун кезект‰‰л‰г‰ к‰рµµ кармоочулардын жазуу ж‰з‰ндµг‰ макулдашуусуна ылайык µзгµрт‰л‰ш‰ м‰мк‰н.

7. К‰рµµл‰к улам кийинки коюлган кайталанма кандай к‰рµµгµ карабастан каттоодон µткµр‰лбµсµ, жараксыз бойдон калат.

8. К‰рµµн‰н ж‰йµс‰ боюнча к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н мамлекеттик бюджеттин алдындагы карыздарды µнд‰р‰п алууга айландырылышы м‰мк‰н эмес. Салык органдарынын же чыгашалардын ордун толтуруп бер‰‰ жµн‰ндµ соттун чечими кезект‰‰л‰к тартибинде гана аткарылат. Натыйжада, эгерде к‰рµµ соттун чечими чыккан учурга карата каттоодон µткµр‰л‰п калса, к‰рµµ кармоочу соттун чечимин аткаруучу кредиторлордун кайсынысынын алдында болсо да артыкчылыктуу укукка ээ болот.

12-статья. К‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ к‰т‰‰ жана ремонттоо

Эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµ бер‰‰ч‰ к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ оњ абалда кармоого жана к‰рµµ аяктаганга чейин бул м‰лкт‰н к‰т‰л‰ш‰нµ жана ремонтуна (учурдагы жана капиталдык ремонтуна) жумшалуучу чыгымдарды кµтµр‰‰гµ милдетт‰‰.

К‰рµµ кармоочу к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим боюнча к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н турушун, абалын жана шарттарын текшер‰‰н‰ ж‰зµгµ ашырууга укуктуу.

13-статья. Камсыздандыруу

Эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим к‰рµµ кармоочуга к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ камсыздандыруу милдетин ж‰ктµсµ, к‰рµµ ошол камсыздандыруу полиси боюнча к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н кайсы укугуна болсо да жайылтылат да, К‰рµµ кармоочу камсыздандыруучудан жана к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н макулдугусуз камсыздандыруу боюнча ордун толтуруучу улам кийинки суммалардын кайсынысынан болсо да µз‰н‰н камсыз кылынуучу талаптарын канагаттандырып алууга артыкчылыктуу укугу болот.

Эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµ бер‰‰ч‰ к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ коюлган талаптын µлчµм‰нµн тµмµн болбогон суммада камсыздандырууга милдетт‰‰.

Эгерде м‰лк анын к‰нµµс‰ боюнча жоголуп кетсе же б‰л‰нт‰лсµ, к‰рµµ кармоочу µз‰н‰н талабын камсыздандыруу боюнча ордун толтуруу суммасынан канагаттандыруу укугун жоготот.

14-статья. К‰рµµн‰ башкаруучу

1. К‰рµµ кармоочу к‰рµµгµ коюлган м‰лк ‰ч‰н бардык к‰рµµ кармоочулардын укуктарын ж‰зµгµ ашыруу ‰ч‰н µз µк‰л‰н к‰рµµн‰н башкаруучусу катары дайындай алат. К‰рµµн‰н башкаруучусу катары жеке жана юридикалык жактардын кайсынысы болсо да дайындалат.

2. К‰рµµ кармоочу тарабынан к‰рµµн‰ башкаруучуну дайындоо Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине ылайык, аны менен µз‰нчµ келишимди т‰з‰‰ аркылуу (ошонун ичинде тапшыруу келишими ж.б.) жана к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимге к‰рµµн‰ башкаруучуну дайындоо тууралу кошумча шарттарды кирги牉 менен ж‰зµгµ ашырылат.

3. Эгерде к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ кыймылсыз м‰лк болсо, к‰рµµн‰ башкаруучуну дайындоо же анын ыйгарым укуктарын токтотуу жµн‰ндµг‰ маалымат к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ, ал эми катталбаган к‰рµµ учурунда каттоо конторасына же кыймылсыз м‰лк укуктарын каттоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жергиликт‰‰ органына жиберилиши керек.

15-статья. К‰рµµн‰н ж‰йµс‰нµ карата ‰ч‰нч‰ бир жактардын укуктары

1. Эгерде бул укук к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде же к‰рµµ тууралу келишим менен бир учурда т‰з‰лгµн к‰рµµ кармоочунун талаптарын соттон тышкары тартипте канагаттандыруу жµн‰ндµг‰ макулдашууда т‰здµн-т‰з, болбосо к‰рµµ бер‰‰ч‰ менен к‰рµµ кармоочунун ортосунда т‰з‰лгµн кийинки келишимдерде эскертилсе, к‰рµµ бер‰‰ч‰ к‰рµµгµ коюлган м‰лккµ к‰рµµ кармоочунун жазуу ж‰з‰ндµг‰ макулдугу менен гана сатуу, белекке бер‰‰ (айыл чарба багытындагы жер участкаларынан башкасын), алмаштыруу аны чарбалык шериктиктин же коомдун м‰лк‰нµ салуу, болбосо кооперативдин м‰лк‰нµ пайлык салым катары кирги牉 же дагы башка жолдор менен тескей алат.

К‰рµµ бер‰‰ч‰ к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ керез кылууга укууктуу. К‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимдин же к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н бул укугуна чектµµ коюучу келишимде каралган дагы башка шарттар жараксыз болот.

К‰рµµ бер‰‰ч‰дµн к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ алгандын кимиси болсо да жана ушундай б‰т‰мдµн пайда алгандардын кайсынысы болсо да к‰рµµгµ коюлган м‰лк укугун, ушул статьянын 2-пунктунда каралгандан тышкары учурларда к‰рµµдµн эркин бµл‰п кете албайт.

К‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим боюнча к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ алган жак аны ажыратуунун натыйжасында же укук мураскору тартибинде, анын ичинде юридикалык жакты кайра уюштуруунун натыйжасында же мурастоо тартибинде к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н ордун ээлейт да, ошол к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим боюнча бардык милдеттенмелерин, ошонун ичинде, эгерде келишимде башкасы каралбаса, алгачкы к‰рµµ бер‰‰ч‰ тарабынан талаптагыдай аткарылбаган милдеттенмелерин да аткаруу милдетин µз мойнуна алат.

Эгерде к‰рµµ келишими боюнча к‰рµµгµ коюлган м‰лк бир нече адамга µт‰п кетсе, адепки к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н ар бир укук мураскору ошол к‰рµµ мамилелеринен келип чыккан камсыз кылынган к‰рµµн‰н аткарылбай калышы боюнча кесепеттерин µз‰нµ µткµн к‰рµµгµ коюлган м‰лккµ µлчµмдµш кµлµмдµ ордун толтуруп бер‰‰ жоопкерчилигин мойнуна алат.

Эгерде к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ бµл‰нг‰с болсо же башка негиздер боюнча к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н укук мураскорлорунун жалпы менчигине келип т‰шсµ, укук мураскорлору тењ жоопкерчиликт‰‰ карызкорлорго айланат.

М‰лкт‰н к‰рµµс‰ бул м‰лк башка адамдарга µткµндµ ушундай µт‰‰гµ ылайык белгиленген кайсы бир эрежелер бузулган-бузулбаганына карабастан к‰ч‰н сактап калат.

2. Жак (жактар) тµмµндµг‰дµй учурларда м‰лкт‰ к‰рµµдµн эркин ала алышат:

- эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде же жазуу ж‰з‰ндµ ага киргизилген толуктоодо м‰лкт‰ к‰рµµдµн эркин ээлик кылууга т‰здµн-т‰з уруксат берилсе, болбосо ‰ч‰нч‰ бир жактын пайдасына м‰мк‰нч‰л‰к ачылса;

- эгерде к‰рµµгµ коюлган м‰лк ж‰г‰рт‰‰дµг‰ товарлардан турса;

- эгерде к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н иши чекене соода болуп саналса, мындай м‰лкт‰ демейки чекене б‰т‰мд‰н натыйжасында сатып алып жаткан ‰ч‰нч‰ жак аны к‰рµµдµн тышкары сатып алат, мындай учурда к‰рµµ кармоочу ошол товарга болгон к‰рµµл‰к укуктарын ж‰зµгµ ашырууга укуктуу экени жµн‰ндµ торуктар ж‰рг‰з‰лгµнгµ чейин сатып алуучу жазуу ж‰з‰ндµ билдирилген учурлар эске алынбаганда.

3. К‰рµµ жµн‰ндµг‰ келшим боюнча к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ ажыратууда, ушул статьянын 1-пунктунун жоболору бузулса, к‰рµµ кармоочу µз ыктыяры боюнча тµмµндµг‰лµрд‰ талап кылууга укуктуу:

- к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ ажыратуу жµн‰ндµг‰ б‰т‰мд‰ жараксыз деп таап, Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинде каралган чараларды колдонууга;

- к‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенмени мµµнµт‰нµн мурда аткарып, ал кимге таандык экендигине карабастан, µнд‰р‰п алуу к‰рµµгµ коюлган м‰лккµ айландырууга.

4. Эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим боюнча к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ алуучу, аны алуу учурунда ушул статьянын 1-пунктунун эрежелери бузулуу менен ажыратылып жаткандыгын билсе, же би뉉㵠тийиш болсо, мындай сатып алуучу к‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенмени аткарбагандыгы ‰ч‰н ошол милдеттенмеси боюнча аталган м‰лкт‰н наркынын µлчµм‰ндµ карызкор менен бирдей жоопкерчилик тартат.

Эгерде к‰рµµгµ коюлган м‰лк к‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенме боюнча карызкор болуп саналбаган к‰рµµ бер‰‰ч‰ тарабынан ушул статьянын 1-пунктунун эрежелерин бузуу менен ажыратылса, м‰лкт‰ алуучу да, мурдагы к‰рµµ бер‰‰ч‰ катары да карызкор менен кошо жоопкерчилик тартат.

16-статья. К‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ башка жактардын укуктары менен

оорлотуу

1. Эгерде мыйзамда же к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµ бер‰‰ч‰ к‰рµµ кармоочунун макулдугусуз аны кабардар кылуу менен к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ ижарага µткµр‰‰гµ, аны убактылуу бекер пайдаланууга бер‰‰гµ жана башка жактар менен макулдашуу боюнча кийинки жакка, бул м‰лкт‰н (сервитут) чекте뉉 пайдалануу укугун тµмµндµг‰дµй шарттар аткарылса, бере алат:

- м‰лкт‰ пайдаланууга бер‰‰н‰н мµµнµт‰ к‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенмеде кµрсµт‰лгµн мµµнµттµн ашык болбосо;

- м‰лкт‰н тийишт‰‰ багыты ‰ч‰н пайдаланууга берилип жатса.

2. К‰рµµ кармоочу тарабынан к‰рµµгµ коюлган м‰лккµ болгон µнд‰р‰п алуу мыйзамда же к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде каралган негиздер боюнча к‰рµµгµ коюлган м‰лккµ айландырылган учурда, ижаранын бардык укуктары, к‰рµµ тууралу келишим т‰з‰лгµндµн кийин к‰рµµ кармоочунун макулдугусуз к‰рµµ бер‰‰ч‰ тарабынан ‰ч‰нч‰ бир жактарга берилген ушул м‰лкт‰ пайдалануунун дагы башка укуктары µнд‰р‰п алууну ошол м‰лккµ айландыруу жµн‰ндµг‰ соттун чечими мыйзамдуу к‰ч‰нµ кирген учурдан тартып токтотулат, эгерде ал к‰рµµ кармоочунун талаптары сотко кайрылбастан к‰рµµ тууралу келишимде же к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим менен бирге т‰з‰лгµн к‰рµµ кармоочунун талаптарын соттон тышкары тартипте канагаттандыруу тууралу келишимде, болбосо к‰рµµ бер‰‰ч‰ менен к‰рµµ кармоочунун кийинки макулдашууларында каралган к‰рµµ кармоочунун талаптарын соттон тышкары тартипте канагаттандыруу жµн‰ндµг‰ шарттардын негизинде билдирме жиберилген 15 к‰н µткµндµн кийин канагаттандырылат.

3. К‰рµµгµ коюлган м‰лк к‰рµµ бер‰‰ч‰ тарабынан ‰ч‰нч‰ жактардын пайдалануусуна к‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенменин мµµнµт‰нµн ашпаган мµµнµткµ берилиши м‰мк‰н же к‰рµµ кармоочунун жазуу ж‰з‰ндµг‰ макулдугу менен гана ошол м‰лкт‰н багытына ылайык келбеген максаттар ‰ч‰н да берилиши м‰мк‰н.

4. Эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµ бер‰‰ч‰ тарабынан к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ башка жакка бер‰‰ к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰, к‰рµµ тууралу келишим боюнча милдеттерди аткаруудан бошотпойт.

17-статья. Мамлекет тарабынан к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ мажбурлап

алып коюунун кесепеттери

1. Эгерде к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ болгон м‰лккµ карата менчик укугу мыйзамда белгиленген негиздерде жана тартипте токтотулса, мамлекеттин же коомдун муктаждыктары ‰ч‰н алып коюунун (сатып алуунун), аны реквизиция же мамлекеттештир‰‰ чарасынын натыйжасында к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ башка м‰лк же Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык тиеше뉉 т‰рдµ орду толтурулуучу чара колдонулат. К‰рµµ ордуна берилген м‰лккµ да жайылтылат, болбосо к‰рµµ кармоочу к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ тиеше뉉 болчу суммалардын эсебинен µз таламдарын артыкчылыктуу канагаттандыруу укугун алат.

2. Ушул статьянын 1-пунктунда каралган укуктар менен кызыкчылыктары толук корголушу м‰мк‰н болбогон к‰рµµ кармоочу к‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенменин мµµнµт‰нµн мурда аткарылышын талап кылууга жана алып коюлгандын ордуна к‰рµµ бер‰‰ч‰лµргµ берген м‰лкт‰ µнд‰р‰п алууга айландырууну талап кылууга укуктуу.

3. К‰рµµн‰н ж‰йµс‰ болуп саналган м‰лк к‰рµµ бер‰‰ч‰дµн мамлекет аркылуу кылмыш кылгандыгы же дагы башка укук бузгандыгы (конфискация) ‰ч‰н санкция т‰р‰ндµ алып коюлган учурларда к‰рµµ µз‰н‰н к‰ч‰н сактайт жана ушул Мыйзамдын 11-статьясынын 9-пунктунун эрежелери колдонулат. Бирок ушул эрежелердин колдонулушу менен кызыкчылыктары толук корголбой калышы м‰мк‰н болгон к‰рµµ кармоочу к‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенмени мµµнµт‰нµн мурда аткарууну жана µнд‰р‰п алууну конфискацияланган м‰лккµ айландырууну талап кылууга укуктуу.

18-статья. К‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ виндикация жасоонун кесепеттери

К‰рµµн‰н ж‰йµс‰ болуп саналган м‰лк к‰рµµ бер‰‰ч‰дµн Мыйзам менен белгиленген негизде алынып коюлган учурларда, анын менчик ээси чынында башка жак (виндикация) болсо, бул м‰лккµ карата к‰рµµ токтотулат. К‰рµµ кармоочу соттун тиеше뉉 чечими к‰ч‰нµ киргенден кийин мыйзам менен камсыз кылынган милдеттенмени мµµнµт‰нµн мурда аткарууну талап кылууга укуктуу.

19-статья. Укуктарды бер‰‰ жана к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим боюнча

карызды которуу

1. Эгерде келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµ кармоочу к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим боюнча µз укуктарын башка жакка бер‰‰гµ укуктуу.

2. К‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим боюнча укуктары берилген жак, ушул келишим боюнча мурдагы к‰рµµ кармоочунун ордун ээлейт. К‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим боюнча укуктарды бер‰‰ Кыргыз Республикасынын Жарандык кодекси менен белгиленген эрежелерге ылайык б‰ткµр‰лµт.

3. К‰рµµ кармоочу тарабынан к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим боюнча укуктардын башка жакка берилиши, эгерде ошол эле жакка к‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенме боюнча карызкорго талап коюу укугу берилген болсо, жарактуу деп табылат.

Эгерде башкасы далилденбесе, к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим боюнча укуктарды бер‰‰ к‰рµµ менен камсыз кылынган милдеттенме боюнча укуктарды бер‰‰ дегенди билдирет.

4. Карызкор к‰рµµ кармоочунун (кредитордун) макулдугу боюнча µз карызын башка жакка которууга укуктуу. Карызды которуу Кыргыз Республикасынын Жарандык кодекси менен белгиленген эрежелерге ылайык ж‰зµгµ ашырылат.

2-глава

К‰рµµн‰ каттоо

20-статья. Кыймылсыз м‰лк к‰рµµс‰н каттоо

1. Кыймылсыз м‰лк к‰рµµс‰н жана к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимден келип чыгуучу укуктарды мамлекеттик каттоо кыймылсыз м‰лк укуктарын каттоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан Кыргыз Республикасынын кыймылсыз м‰лк укуктарын мамлекеттик каттоо жµн‰ндµ мыйзамдары менен белгиленген тартипте кыймылсыз м‰лк укуктарын бирдикт‰‰ мамлекеттик каттоону ж‰рг‰згµн орган тарабынан ж‰зµгµ ашырылат.

2. К‰рµµ жµн‰ндµ келишимден келип чыгуучу укук кыймылсыз м‰лк турган жердеги жергиликт‰‰ каттоочу органда катталууга тийиш.

3. Кыймылсыз жана кыймылдуу м‰лкт‰ µз‰нµ камтыган м‰лкт‰к комплекс катары ишкананын к‰рµµс‰ к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ жайгашкан жердеги кыймылсыз м‰лк укуктарын каттоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органда катталышы керек.

4. Эгерде кыймылсыз м‰лкт‰н к‰рµµс‰ кыймылсыз м‰лкт‰н бирдикт‰‰ идентификациялык номерин кµрсµтпµсµ, анда к‰рµµ тµмµндµг‰дµй шарттарда Кыймылсыз м‰лк укуктарынын бирдикт‰‰ мамлекеттик реестринде катталышы керек, к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ к‰рµµ жµн‰ндµ келишимде сыпаттап жазуу анын аныкталып кµрсµт‰л‰ш‰ ‰ч‰н жетишт‰‰ болот.

5. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык м‰лкт‰к комплекс катары ишкана к‰рµµгµ коюлган учурда, эгерде к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ болуп саналган ишкананын кыймылсыз м‰лк‰ µзалдынча сыпатталып жазыла элек болсо, к‰рµµ Кыймылсыз м‰лк укуктарынын бирдикт‰‰ мамлекеттик реестринде ошол ишкананын атынан катталуучу кыймылсыз м‰лкт‰н кандайына карата болбосун катталышы керек.

21-статья. Кыймылдуу м‰лк к‰рµµс‰н каттоо

1. Кыймылдуу м‰лк к‰рµµс‰н К‰рµµ каттоо конторасында каттоо милдетт‰‰ жол-жобо болуп саналбайт жана артыкчылыктуу каттоо к‰рµµс‰ болбогон башка кредиторлордун алдында µз талаптарын артыкчылыктуу канааттандыруу укугуна к‰рµµ кармоочусун ээ кылуу максатында ж‰зµгµ ашырылат.

2. К‰рµµл‰к к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимге ылайык к‰рµµ кармоочунун же ал ыйгарым укук берген адамдын карамагына µткµр‰л‰п берилген учурдан тартып ж‰зµгµ ашырылды деп эсептелинет.

3. К‰рµµ катары акча-кредит каражаттары, баалуу корпоративдик кагаздар чыга турган к‰рµµн‰ каттоону ушундай каражаттардын жана баалуу кагаздардын ээлерин каттоону ж‰рг‰з‰‰ч‰ ыйгарым укуктуу органдар ж‰зµгµ ашырат.

4. Накталай акча к‰рµµс‰ аны к‰рµµ кармоочуга µткµр‰п бер‰‰ жолу менен ж‰зµгµ ашырылат. Накталай акча к‰рµµ кармоочу тарабынан депозиттик эсепте кармалат, мында пайыздары к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ чегерилип турат.

5. К‰рµµ каттоо конторасында каттоо к‰рµµ кармоочунун (кредитордун), болбосо к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим боюнча к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н (карызкордун) арызы боюнча ж‰рг‰з‰лµт.

6. Кыймылдуу м‰лк к‰рµµлµр‰н каттоо Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги бекиткен К‰рµµ б‰т‰мдµр‰н каттоонун тартиби жµн‰ндµ нускамага ылайык ж‰зµгµ ашырылат.

22-статья. К‰рµµлµр боюнча бирдикт‰‰ мамлекеттик реестрге жет‰‰

1. Кайсы жак болбосун кыймылдуу м‰лк к‰рµµлµр‰ боюнча Бирдикт‰‰ мамлекеттик ресстрден Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген тартипте жыйым тµлµп берип, маалымат ала алат.

2. Кайсы жак болбосун кыймылсыз м‰лк укуктарынын Бирдикт‰‰ мамлекеттик реестринен "Кыймылсыз м‰лк укуктарын мамлекеттик каттоо жµн‰ндµ" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы менен белгиленген тартипте маалымат ала алат.

23-статья. Жыйымдардын µлчµмдµр‰

К‰рµµн‰ каттоо ‰ч‰н жыйымдардын µлчµмдµр‰ Кыргыз Республикасынын ¤кмµт‰ тарабынан белгиленет.

II Б¤Л‡М

К‡Р¤¤Н‡Н Т‡РЛ¤Р‡

3-глава

К‰рµµгµ коюлган буюмду к‰рµµ кармоочуга

кошо бер‰‰н‰н к‰рµµс‰ (к‰рµµл‰к)

24-статья. К‰рµµл‰к т‰ш‰н‰г‰

1. К‰рµµл‰к - к‰рµµ жµн‰ндµ келишимге ылайык к‰рµµгµ коюлган м‰лк к‰рµµ бер‰‰ч‰дµн к‰рµµ кармоочунун карамагына µткµр‰л‰п бери뉉ч‰ к‰рµµн‰н бир т‰р‰.

2. К‰рµµ кармоочунун к‰рµµ бер‰‰ч‰ менен макулдашуусу боюнча к‰рµµл‰кт‰н ж‰йµс‰ к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н кулпусу жана мµµр‰ менен бекитилип (бекем к‰рµµ), к‰рµµ бер‰‰ч‰дµ калтырылышы м‰мк‰н. Жекече аныкталган буюм к‰рµµл‰к жµн‰ндµ ырастамаларды билдирген белгилер коюлуу менен к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н карамагында калтырылышы м‰мк‰н.

Ушул бµл‰мд‰н эрежелери мындай к‰рµµдµ к‰рµµ кармоочу менен к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н µз ара мамилелеринин мањызына карама-каршы келбеген себепт‰‰ бекем к‰рµµгµ карата колдонулат.

25-статья. К‰рµµл‰к коюуда к‰рµµ кармоочунун µзгµчµл‰ктµр‰

Эгерде ушул Мыйзамда же келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµл‰кт‰ койгондо к‰рµµ кармоочу тµмµндµг‰лµргµ милдетт‰‰:

1) эгерде бул к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде эскертилсе, к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н турумун сактоо ‰ч‰н келишимде каралган же жµн䉉 чектерде тиеше뉉 чараларды кµр‰‰гµ;

2) к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н б‰л‰нгµн‰ же жараксыз болгону, ошондой эле ага кандай кысым (коркунуч) болбосун келгени тууралу к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ токтоосуз билдир‰‰гµ;

3) к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н пайдаланылышы тууралу ‰зг‰лт‰кс‰з отчет жиберип турууга;

4) к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н эсебинен жана анын пайдасына ошол м‰лкт‰н наркынын кµлµм‰ндµ к‰рµµл‰кт‰н ж‰йµс‰н камсыздандырууга;

5) к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ талаптагыдай к‰т‰‰гµ;

6) камсыз кылынган милдеттенме аткарылгандан кийин к‰рµµл‰кт‰н ж‰йµс‰н токтоосуз кайтарып бер‰‰гµ.

Эгерде к‰рµµ кармоочу гана к‰рµµн‰ т‰з‰‰ учурунда алдынала би뉉㵠м‰мк‰н болбогон мµµнµтт‰ узартуу ‰ч‰н ж‰йµл‰‰ себептерди кµрсµтпµсµ, ушул Мыйзамда пайдаланылган "токтоосуз" деген термин 3 (‰ч) жумушчу к‰н дегенди билдирет.

26-статья. К‰рµµл‰к коюуда к‰рµµ кармоочунун укуктары

1. К‰рµµ кармоочу к‰рµµгµ коюлган м‰лк банк эсебиндеги накталай акча менен берилгенден башка учурларда к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде каралган кµлµмдµ к‰рµµл‰к ж‰йµс‰н пайдаланууга укуктуу, ал эми к‰рµµ кармоочу катары банк чыгат. Эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµ кармоочу болгон банк эсепте турган акчалай каражаттардан пайдаланууга укугу бар.

Алынган м‰лк пайдалары биринчи кезекте к‰рµµ кармоочунун к‰рµµгµ коюлган к‰т‰‰ жана сактоо багытындагы чыгымдарын жабуу, андан кийин карыздын негизги суммасы боюнча пайыздардан кутулуу ‰ч‰н жумшалат.

2. Эгерде к‰рµµ бер‰‰ч‰ к‰рµµгµ коюлган м‰лк к‰рµµ кармоочунун к‰нµµс‰ боюнча эмес, табияттын µз‰нµн же курамынан улам, бузулуу, б‰л‰н‰‰ же наркы тµмµндµµ коркунучу бар экенин билсе, ал бул тууралу к‰рµµ кармоочуга дароо маалымат берет жана коргоону камсыз кылууну талап кылат. Эгерде к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н ушундай бузулуучу б‰лг‰нгµ учурашы, наркынын тµмµндµш‰ к‰рµµ кармоочунун к‰нµµс‰нµн болбосо, к‰рµµ кармоочу к‰рµµл‰кт‰н ж‰йµс‰н алмаштырууну, ошондой эле ошол к‰рµµ кармоочу анын кесепети тарткан кандай гана чыгашалардын ордун толтурууну талап кылууга укугу бар.

27-статья. К‰рµµл‰к жоголгон же бузулганда к‰рµµ кармоочунун

жоопкерчилиги

Эгерде келишимде башкасы каралбаса, эгерде к‰рµµл‰к коюуда к‰рµµ кармоочу µз‰н‰н к‰нµµс‰ боюнча болбогондугун далилдей албаса, к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н жоголгону же бузулганы ‰ч‰н к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н алдында жоопкерчилик тартат. К‰рµµ кармоочу тарабынан тµлµн‰‰ч‰ зыяндын µлчµм‰ - к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н рынок наркы тµмµндµгµн сумманы эсептµµ жана к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ µткµр‰п бер‰‰дµ тараптар µз ара макулдашкан к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н акчалай наркын салыштыруу жолу менен, ал эми мындай макулдашуу жок болсо, к‰рµµл‰кт‰ к‰рµµгµ коюудагы м‰лкт‰н рынок наркына салыштыруу боюнча аныкталат.

28-статья. К‰рµµканалар

1. К‰рµµканалар кандай гана тµг‰лбµгµн тµлµмдµр болбосун к‰рµµ бер‰‰ч‰дµн кошумча милдеттенмелерди µнд‰р‰п албастан, зайымдарды камсыз кылуу каражаты катары буюмдарды к‰рµµл‰ккµ коюу жагына адистешет.

2. К‰рµµканадагы буюмдардын к‰рµµс‰ Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинин 341-статьясына ылайык ж‰зµгµ ашырылат.

3. К‰рµµканаларга карата ушул Мыйзамдын 6-главасынын 11-статьясынын 7-пунктунун жоболору колдонулбайт.

4. Ушул Мыйзамдын 27-статьясына ылайык пайда болуучу жоопкерчиликти тартпаш ‰ч‰н к‰рµµкана к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н жоголушу же б‰лг‰нгµ учурашы атайын жасалган иштен же к‰рµµ кармоочунун µтµ олдоксондугунан же колдон келбес к‰чтµн улам болгондугун далилдеши керек.

5. К‰рµµкана тарабынан берилген к‰рµµ белети к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим к‰ч‰нµ эгедер.

29-статья. Акчалай каражаттардын к‰рµµс‰

Акчалай каражаттардын к‰рµµс‰ аларды к‰рµµ кармоочунун карамагына µткµр‰п бер‰‰ жолу менен ж‰зµгµ ашырылат. Банк болуп саналбаган жакка к‰рµµ бер‰‰ч‰ тарабынан берилген акча каражаты к‰рµµ кармоочу тарабынан банктын депозиттик эсебинде же нотариалдык конторада кармалат. Бул суммага кошулган пайыздар к‰рµµ кармоочуга таандык болот.

Кардардын эсеби бар банк тараптардын макулдугу боюнча банктын кредиттерин камсыз кылуу ‰ч‰н ошол кардардан (к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ) же ‰ч‰нч‰ жакка анын эсебинде турган акчалай каражаттарды к‰рµµ катары алууга укугу бар. Мындай к‰рµµ к‰рµµл‰к деп эсептелет (саналат).

Банктын кардарынын (к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н) банктын эсебиндеги каражаттары тараптардын макулдугу боюнча ‰ч‰нч‰ жактын (к‰рµµ кармоочунун) алдындагы к‰рµµн‰н (к‰рµµл‰кт‰н) ж‰йµс‰ катары чыкса болот.

К‰рµµн‰н ж‰йµс‰ болуп саналбаган каражаттар, эгерде банк К‰рµµ кармоочу жана к‰рµµ бер‰‰ч‰ тарабынан кардардын банк эсебиндеги каражаттарынын к‰рµµс‰нµ байланыштуу жазуу ж‰з‰ндµ маалымдалса, банктын жазуу ж‰з‰ндµ тастыктамасы болсо, кардардын банктагы эсебинен тµлµн‰п берилиши м‰мк‰н эмес.

4-глава

К‰рµµ кармоочуга к‰рµµгµ коюлган

буюмду калтырган к‰рµµ

30-статья. К‰рµµ кармоочуга к‰рµµгµ коюлган буюмду калтырган к‰рµµ

1. К‰рµµ кармоочуга к‰рµµгµ коюлган буюмду калтырган к‰рµµ ж‰йµс‰ катары кыймылсыз м‰лк (имарат, курулма, кµп квартиралуу ‰йдµг‰ квартира, жер участкалары), транспорттук каражаттар жарандык ж‰г‰рт‰‰дµн алына элек буюмдар каралышы м‰мк‰н.

2. Эгерде алар бµл‰нгµндµн тартып ‰ч‰нч‰ жактын укуктарынын объектисине айланбаса, бµл‰н‰п алынган мµмµ-жемиш 1-пунктта кµрсµт‰лгµн к‰рµµгµ ж‰йµ боло алат.

31-статья. К‰рµµ кармоочуда буюмдарды калтыруу менен жасалган

к‰рµµдµг‰ к‰рµµ кармоочунун укуктары

Эгерде к‰рµµ ж‰йµс‰ к‰рµµ кармоочуда турса, эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµ кармоочу тµмµндµг‰лµргµ укуктуу:

1) м‰лктµн, ошондой эле ал жердеги к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н µлчµм‰н, абалын жана сакталыш же пайдаланылыш шарттарын текшер‰‰гµ зарыл болгон кандай документация болбосун алууга;

2) к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰н жок болушуна, бузулушуна же наркынын тµмµндµш‰нµ коркунуч келтир‰‰ч‰ к‰рµµн‰н ж‰йµс‰нµ кандай кол салуу болбосун токтотууну талап кылууга;

3) к‰рµµ бер‰‰ч‰дµн, к‰рµµн‰н ж‰йµс‰н коргоого багытталган чаралардын кµр‰л‰ш‰н талап кылууга, эгерде негиз䉉 болсо;

4) к‰рµµ кармоочунун к‰нµµс‰нµн тышкары бузулуп калган к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ калыбына келтир‰‰н‰ же аны алмаштырууну тµлµмд‰н макулдашылган мµµнµттµр‰нµ карабастан карызды (карыздын тиеше뉉 бµл‰г‰н) бер‰‰н‰ талап кылууга;

5) к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде каралган, ушул Мыйзамга карама-каршы келбеген башка укуктарды ж‰зµгµ ашырууга.

32-статья. Буюмду к‰рµµ кармоочуда калтыруу менен берилген

к‰рµµдµг‰ к‰рµµ кармоочунун укуктары

Эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса, буюмдар к‰рµµ кармоочунун калтырылган к‰рµµдµ к‰рµµ бер‰‰ч‰ тµмµндµг‰лµргµ укуктуу:

1) к‰рµµгµ коюлган буюмдун м‰нµз‰нµ жана багытына ылайык к‰рµµ ж‰йµс‰нµ ээлик кылууга жана аны пайдаланууга;

2) к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишим менен берилген башка укуктарды ж‰зµгµ ашырууга.

33-статья. Буюмду к‰рµµ кармоочуда калтыруу менен жасалган к‰рµµ

учурунда к‰рµµ кармоочунун милдеттери

Эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµ бер‰‰ч‰ буюмду µз‰ндµ калтырган к‰рµµ учурунда тµмµндµг‰лµргµ милдетт‰‰:

1) к‰рµµ ж‰йµс‰н сактоо ‰ч‰н анын ичинде келишимге ылайык капиталдык жана учурдагы ремонтту ж‰рг‰з‰‰гµ зарыл бардык чараларды кµр‰‰гµ;

2) µз эсебинен µз‰ндµ калтырылган к‰рµµ ж‰йµс‰н толук кµлµмдµ камсыздандырууга;

3) к‰рµµ ж‰йµс‰ жараксыз болуп калган учурда к‰рµµн‰н ж‰йµс‰н калыбына келтир‰‰гµ же рынок наркына барабар баадагы буюм менен ошол к‰рµµн‰н жоголгон ж‰йµс‰н алмаштырууга же тараптардын макулдашуусу боюнча тµлµмдµрд‰н макулдашылган мµµнµттµр‰нµ карабастан карызды (карыздын тиеше뉉 бµл‰г‰н) тµлµп бер‰‰гµ;

4) к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ ижарага µткµр‰лгµн‰ тууралу к‰рµµ кармоочуга кабарлоого.

34-статья. Ж‰г‰рт‰‰дµг‰ товарлардын к‰рµµс‰

1. Ж‰г‰рт‰‰дµг‰ товарлар катары бир топ мезгил аралыгында пайдаланылса жана орду толтурулса боло турган товардык-материалдык корлор, чийки заттар, чала фабрикаттар жана даяр продукция эсептелет. Ушул статьяга ылайык жалпы сыпаттама берип, товарды белгилµµгµ боло турган ушундай товарларды к‰рµµгµ койсо болот. К‰рµµ жµн‰ндµг‰ товарлардын келишими ж‰г‰рт‰‰дµг‰ к‰рµµгµ коюлган товардын тибин аныктоого, ага тиеше뉉 касиетти, жалпы наркын, турган жерин сыпаттап жазууга, к‰рµµгµ коюлган м‰лкт‰ алмаштыруу ‰ч‰н пайдаланыла турган кандай товар болбосун ушундай жол менен сыпатталышына м‰мк‰нд‰к берет. М‰лк комплекси катары ишкана к‰рµµгµ коюлган учурда, ал ошол ишканага таандык ж‰г‰рт‰‰дµг‰ бардык товарлардын к‰рµµс‰н µз‰нµ камтыйт (эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса), ушундан улам тиеше뉉 товарлардын м‰нµздµмµлµр‰н же µз‰нчµ наркын жана башка касиеттерин сыпаттап жазууга же аныктоого зарылчылык болбойт.

2. Ж‰г‰рт‰‰дµг‰ товарлар к‰рµµгµ коюлганда к‰рµµгµ ж‰йµ болуп товардын сан-эсебине, µлчµм‰нµ же кµлµм‰нµ ылайык аныкталуучу белги뉉 бир нарктагы товарлар саналат. Эгерде келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµ бер‰‰ч‰ к‰рµµн‰н ж‰йµс‰н товардын жалпы наркы к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде кµрсµт‰лгµндµн тµмµн болуп калбагыдай кылып, к‰рµµн‰н ж‰йµс‰н алмаштырууга укугу бар, эгерде макулдашууда башкасы каралбаса, ж‰г‰рт‰‰дµг‰ товарлардын к‰рµµс‰н‰н жалпы наркы тµмµндµт‰лгµн учурлар эске алынбайт.

3. Ж‰г‰рт‰‰дµг‰ товарлардын к‰рµµс‰ катары к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н µз‰ндµ калтырылган товарлардын к‰рµµс‰ таанылат. Ж‰г‰рт‰‰дµг‰ товарлардын к‰рµµс‰ндµ жана кайра иштетилишинде к‰рµµ бер‰‰ч‰ ушул главанын эрежелерин сактоо менен к‰рµµн‰н ж‰йµс‰нµ ээлик кылуу, пайдалануу жана тескµµ укугун сактайт.

4. Ж‰г‰р‰т‰‰дµг‰ товарлардын к‰рµµс‰ жµн‰ндµг‰ келишимдин шарттарына ылайык к‰рµµ бер‰‰ч‰ тарабынан алынган ж‰г‰рт‰‰дµг‰ товарлар менчик укугунда к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ µткµн учурдан тартып же дагы башка буюмдук укук боюнча к‰рµµн‰н ж‰йµс‰нµ айланат. Ж‰г‰рт‰‰дµ турган товарлар сатып алуучунун менчигине, толук чарбалык ээлигине же оператив䉉 башкаруусуна µткµн учурдан тартып к‰рµµ болуудан калат.

5. К‰рµµдµг‰ товарларды алуу ‰ч‰н к‰рµµ бер‰‰ч‰тµ кредит берген к‰рµµ кармоочу алар к‰рµµн‰н ж‰йµс‰ болгон учурга чейин ушундай товарларга катталган к‰рµµ укугуна ээ, ж‰г‰рт‰‰дµг‰ товарлар к‰рµµгµ бер‰‰ч‰н‰н менчигине же тикелей ээлик кылуусуна µткµнгµ чейин жогоруда белгиленген факт жµн‰ндµ билдирген кандай гана болбосун башка к‰рµµ кармоочунун алдында артыкчылыкка ээ.

6. Ушул Мыйзамдын 58-статьясына ылайык к‰рµµн‰ µнд‰р‰п алууну айлантуу жµн‰ндµ к‰рµµ кармоочу тарабынан билдирмени к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ тапшырылгандан тартып к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ ж‰г‰рт‰‰дµг‰ кандай товарларга болбосун ээлик кылууга тыюу салынат, мында к‰рµµ кармоочу К‰рµµ каттоо конторасында µнд‰р‰п алууну к‰рµµгµ айлантуу фактысын каттатса, ж‰г‰рт‰‰дµг‰ товарды же аларга аралаш, же алмашылган товарды алуучу кандай жак болбосун к‰рµµ менен оорлотулган ушундай м‰лкт‰ алышат.

7. Товарлардын к‰рµµс‰ Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык товар бµл‰шт‰р‰‰ч‰ документ болуп саналган баалуу кагазды к‰рµµ кармоочуга µткµр‰п бер‰‰ жолу менен ж‰зµгµ ашырылат. К‰рµµгµ коюлган баалуу кагаздар нотариалдык конторанын же банктын депозитине µткµр‰п берилиши м‰мк‰н.

35-статья. Ипотека

1. Ипотека - бул менчик укугунда же кыймылсыз м‰лккµ болгон дагы башка буюмдук укукта же к‰рµµн‰н ж‰йµс‰н‰н курамында кыймылсыз м‰лкт‰ камтыган к‰рµµ, анын ичинде м‰лкт‰к комплекс катары ишкана к‰рµµс‰н к‰рµµгµ койгон акчалай же акчалай формада туюнтулган милдеттенмени камсыз кылуу ыкмасы. Айыл чарба багытындагы жерлердин ипотекасынын µзгµчµл‰г‰ Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен жµнгµ салынат.

2. Ипотека жµн‰ндµ келишим келишимдерди т‰з‰‰ тууралу Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинин жалпы эрежелерин, "Айыл чарба багытындагы жерлерди башкаруу жµн‰ндµ" Кыргыз Республикасынын Мыйзамын, ошондой эле ушул Мыйзамдын жоболорун сактоо менен т‰з‰лµт.

Ипотека чектелген кыймылсыз м‰лк к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н ээлигинде жана пайдалануусунда калат.

Ипотеканын ж‰йµс‰н к‰рµµ кармоочунун ээлигине µткµр‰п бер‰‰, мындай к‰рµµ к‰рµµл‰к болуп саналат дегенди билдирбейт, бирок ал кыймылсыз м‰лк укуктарын каттоону ж‰зµгµ ашыруучу мамлекеттик каттоодон милдетт‰‰ т‰рдµ µткµр‰л‰‰гµ тийиш.

3. Ипотекага менчик укугу же кыймылсыз м‰лкт‰н дагы башка буюмдук укугуна тµмµндµг‰дµй ж‰йµ болушу м‰мк‰н:

1) жер участкалары, анын ичинде айыл чарба багытындагы жерлер;

2) имараттар, курулмалар;

3) турак ‰йлµр, кµп квартиралуу ‰йдµг‰ квартиралар жана (же) бир же бир нече µз‰нчµ бµлмµдµн турган турак ‰йлµрд‰н жана квартиралардын бµл‰ктµр‰;

4) дачалар, чарбак ‰йлµр, гараждар, керектµµ багытындагы дагы башка курулмалар;

5) Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен кыймылсыз м‰лккµ таандык кылынган гидроэлектр станциялары менен суу сактагычтардын имараттарынан жана курулмаларынан тышкаркы дагы башка м‰лк.

4. Ушул Мыйзамдын эрежелери курулуп б‰тпµгµн кыймылсыз м‰лкт‰н, анын ичинде имараттардын жана курулмалардын ипотекасына карата да колдонулат.

5. Эгерде келишимде башкасы каралбаса, ипотеканын ж‰йµс‰ болгон башкы буюм бир б‰т‰н нерсе катары бардык шаймандары менен к‰рµµгµ коюлган катары эсептелет.

6. Касиеттерин жана багытын µзгµртпµстµн ошол боюнча бµл‰‰гµ м‰мк‰н болбогон м‰лкт‰н бµл‰г‰ (бµл‰нбµс буюм) ипотекага µзалдынча ж‰йµ боло албайт.

7. Кыймылсыз м‰лк ипотекасы жµн‰ндµ эрежелер ылайыгына жараша жер участкасын пайдалануу укугунун, ушундай м‰лкт‰ ижаралоо тууралу келишим боюнча ижарачынын укуктарынын к‰рµµс‰нµ карата колдонулат, анткени мыйзамда башкасы белгиленген эмес жана мамилелердин маани-мањызына карама-каршы келбейт.

Жер участкаларынын, ишканалардын жана башка кыймылсыз м‰лкт‰н к‰рµµс‰ алардын ж‰г‰рт‰л‰ш‰нµ Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен чек коюлбаганынан келип чыгышы м‰мк‰н.

36-статья. К‰рµµ менен камсыз кылынган баалуу кагаздар

К‰рµµ менен камсыз кылынган кыймылсыз м‰лкт‰н негизги милдеттенме жана кыйылсыз м‰лк к‰рµµс‰н‰н келишими менен камсыз кылынган укуктары (б.а. ипотека келишими боюнча) баалуу кагаз болуп саналган ипотека к‰рµµл‰г‰ менен ырасталышы м‰мк‰н. Ипотека к‰рµµл‰ктµр‰н чыгаруу жана ж‰г‰рт‰‰ Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен жµнгµ салынат.

37-статья. Ишкананын к‰рµµс‰

1. М‰лк комплекси катары ишкананы к‰рµµгµ койгондо (мындан ары ишкана), эгерде мыйзамда же келишимде башкасы каралбаса, к‰рµµ укугу анын курамына кирген бардык м‰лккµ, кыймылдуу жана кыймылсыз м‰лккµ, материалдык жана материалдык эмес активдерге, имаратка, курулмаларга, жабдууларга, инвентарга, чийки затка, даяр продукцияга, талап кылуу укуктарына, µзгµчµ укуктарга, анын ичинде к‰рµµ мезгилинде алынган укуктарга жайылтылат.

Ишкананын м‰лк‰нµ тиеше뉉 к‰рµµгµ бери뉉ч‰ курам жана анын наркын баалоо ошол м‰лкт‰ толук инвентаризациядан µткµр‰‰н‰н негизинде аныкталат. Инвентаризация акты, бухгалтериялык баланс к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимдин милдетт‰‰ тиркемелери болуп эсептелет.

2. К‰рµµ бер‰‰ч‰гµ таандык ишкана жайгашкан жер участкасын мµµнµтс‰з пайдаланууга бер‰‰ к‰рµµ укугуна жайылтылбайт. ¤нд‰р‰п алууну мындай ишканага айландырганда ошол м‰лкт‰ менчикке алуучу жак ошондой эле шарттарда жана кµлµмдµ жер участкасын пайдалануу укугун кыймылсыз м‰лкт‰н мурдагы менчик ээсиники (к‰рµµ бер‰‰ч‰) менен бирдей µз‰нµ алат.

3. Ишкана к‰рµµгµ ишканага таандык м‰лк ээсинин же ал ыйгарым укук берген органдын макулдугу болгондо жол берилет. Ушул талапты бузуу менен т‰з‰лгµн ишкананын к‰рµµс‰ жµн‰ндµг‰ келишим жараксыз болот.

38-статья. К‰рµµгµ коюлган ишканага карата к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н

укуктары

1. К‰рµµ бер‰‰ч‰ к‰рµµ кармоочунун макулдугу менен к‰рµµгµ берилген ишканага тиеше뉉 м‰лкт‰ сатууга, алмашууга, ижарага бер‰‰гµ, зайымга сунуштоого, дагы башкача жол менен ээлик кылууга укуктуу, ошондой эле ал м‰лкт‰н курамына, эгерде к‰рµµ жµн‰ндµ кµрсµт‰лгµн келишимдеги м‰лкт‰н жалпы наркы азайышына алып келбесе, ошондой эле к‰рµµ келишиминин башка шарттарын бузбаса, ошол м‰лкт‰н курамына µзгµрт‰‰ киргизе алат.

2. К‰рµµ кармоочунун макулдугусуз к‰рµµ бер‰‰ч‰ ишканага таандык м‰лкт‰ к‰рµµгµ бер‰‰гµ, б‰т‰м жасоого кыймылсыз м‰лкт‰ ажыратууга багытталган ишканага таандык б‰т‰мдµрд‰ жасоого укуксуз, эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса. Ишкананын к‰рµµ бер‰‰ч‰с‰ к‰рµµ кармоочунун талабы боюнча кµзкарандысыз аудитордун маалымкаты менен тастыкталган ишкананын кирешелери, чыгашалары жµн‰ндµ учурдагы отчетту жана баланстык отчетту бер‰‰гµ милдетт‰‰.

3. Ишкананын к‰рµµс‰ менен камсыз кылынган милдеттенме аткарылбаганда к‰рµµ кармоочу к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде каралган ишкананын финасылык абалын оњдоо боюнча ишкананын башкаруу органдарына µк‰лдµрд‰ дайындоону, чыгарылган продукцияга ээлик кылуу укугуна чек коюуну кошкондо чараларды кµр‰‰гµ укуктуу. Эгерде кµрсµт‰лгµн чаралар тиеше뉉 натыйжасын бербесе, к‰рµµ кармоочу µнд‰р‰п алууну к‰рµµгµ коюлган ишканага айлантууга укуктуу.

39-статья. Ишкананы башкаруучунун ыйгарым укуктары

1. Ишкананы башкаруучунун ишинин максаты сатууга даярдоо учурунда ишкананы башкаруу болуп саналат, андан кийин иштеп жаткан ишкана катары аны жалпысынан же анын айрым активдерин сатууну уюштуруу же ишкананы ар кандай бµл‰ктµргµ бµл‰‰ алардын айрым бµл‰ктµр‰ иштеп жаткан µнд‰р‰ш процесси катары сатылышы м‰мк‰н.

2. Ишканага башкаруучу болуп дайындалгандан кийин ал к‰рµµгµ коюлган ишкананы башкаруу боюнча бардык укуктарды жана к‰рµµ бер‰‰н‰ башкаруу органдарынын - ишкана менчик ээсинин ыйгарым укуктарын µз‰нµ алат. Мындай ыйгарым укуктар к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ карата банкротчулук процесси козголгон жана администратор дайындалганда токтотулбайт. К‰рµµгµ коюлган ишкананын менчик ээси менен т‰з‰лгµн келишим боюнча келип чыгуучу к‰рµµгµ коюлган ишкананы башкаруучу башка адамдардын бардык ыйгарым укуктары же ушундай ишкана менен болгон башка мамилелер, ишкананы башкарууну дайындоо жµн‰ндµ маалыматты камтыган соттон тышкаркы тартипте к‰рµµн‰н ж‰йµс‰н µнд‰р‰п алууну айландыруу жол-жобосу башталганы тууралу билдир‰‰ жеткирилгенден кийин, болбосо к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н талаптарын соттон тышкары канагаттандыруу жµн‰ндµ макулдашууда белгиленген учурдан, же соттун кайсы бир чечиминен тартып токтотулат.

Ыйгарым укуктары ушундай жол менен токтотулган бардык адамдар бардык зарыл маалыматты жана жардамды µз милдеттерин аткаруу ‰ч‰н ишкананын башкаруучусуна бер‰‰гµ милдетт‰‰.

Ишкананын башкаруучусу ишкананы µз‰ башкарып турган учурдан башкасына - ишкананын мурдагы карыздарына жоопкерчилик тартпайт.

3. Ишканага башкаруучу дайындалгандан кийин к‰рµµгµ коюлган ишканага карата банкротчулук процесси козголгондо башкаруучу ишкананын атайын администратору катары чыга алат.

40-статья. Турак ‰йлµрд‰н жана квартиралардын к‰рµµс‰ жµн‰ндµг‰

ченемдерди колдонуу

1. Ушул Мыйзамдын 40-48, 65-статьяларында камтылган ченемдер жарандарга менчик укугунда таандык болгон турак ‰йлµрдµ жана кµп квартиралуу ‰йлµрд‰н квартираларында туруктуу жашоого багытталган к‰рµµгµ карата колдонулат.

2. Мамлекеттик же муниципалдык менчикте турган турак ‰йлµрд‰ жана квартираларды, ошондой эле кызматтык турак жайларды к‰рµµгµ коюуга жол берилбейт.

3. Туруктуу жашоого арналбаган мейманканалар, эс алуу ‰йлµр‰, дачалар, чарбак ‰йлµр жана башка курулуштар жана башпааналар к‰рµµгµ жалпы негизде ж‰йµ боло алат.

К‰рµµн‰н ж‰йµс‰ турак ‰йд‰н бир же бир нече µз‰нчµ бµлмµдµн турган квартиралардын бир бµл‰г‰ болгон учурда, мындай к‰рµµгµ ушул Мыйзамдын 40-48, 65-статьяларынын эрежелери колдонулат.

4. Эгерде к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде башкасы каралбаса, К‰рµµ кармоочу турак ‰йдµ турган жалдоочуга ошол К‰рµµ кармоочунун макулдугу менен эркин квартира бер‰‰гµ укуктуу.

5. Эгерде келишимде башкасы каралбаса, турак ‰йд‰ же курулуп жаткан ‰йд‰ к‰рµµгµ койгондо к‰рµµ укугу жер участкасына да жайылтылат.

41-статья. Кµп квартиралуу турак ‰йдµг‰ квартиралардын к‰рµµс‰

Кµп квартиралуу турак ‰йдµг‰ менчик укугунда к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ таандык квартираларды к‰рµµгµ койгондо анын бир бµл‰г‰ к‰рµµ бер‰‰ч‰н‰н жана башка адамдардын жалпы ‰л‰шт‰к менчигинде турса, жалпы менчик укугунда турган тиеше뉉 ‰л‰ш квартирасы жана жер участкасы менен бирге к‰рµµгµ коюлган деп эсептелет.

42-статья. Курулуп жаткан турак ‰йд‰н к‰рµµс‰

Турак ‰йд‰ куруу учурунда к‰рµµ жµн‰ндµг‰ келишимде жер участкасы, курулушу б‰тµ элек квартиралар жана к‰рµµ бер‰‰ч‰гµ таандык курулуш ‰ч‰н даярдалган материалдар жана жабдуулар менен камсыз кылуу каралашы м‰мк‰н.

43-статья. Ссуда-аманат турак жай-курулуш кассалары

1. Ссуда-аманат турак жай-курулуш кассасы адистешкен кредиттик мекеме болуп саналат, анын иши катышуучулардын акчалай каражаттарын атайын турак жай-аманат салымдарына топтоого жана жеке курулуш же турак ‰йлµрд‰ же квартираларды сатып алыш ‰ч‰н µз м‰чµлµр‰нµ кредиттерди бер‰‰гµ багытталат.

2. Ссуда-аманат турак жай-курулуш кассасы юридикалык жактын µзалдынча формасы, коммерциялык эмес уюм болуп саналат жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык мамлекеттик каттоодон µткµн учурдан тартып юридикалык жак статусун алат.

3. Ссуда-аманат турак жай-курулуш кассасы адегенде µз ишин ж‰зµгµ ашырыш ‰ч‰н тµмµндµг‰дµй операцияларды аткарууга укук берген Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын лицензиясын алышы керек:

1) µз м‰чµлµр‰н‰н акчалай каражаттарын турак жай-аманат салымдарына тартууга;

2) µз катышуучуларына мµµнµт коюп, кайтарып бер‰‰ жана акы тµлµµ шарты менен турак жай кредиттерин бер‰‰гµ.

4. Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы лицензия берип, ссуда-аманат турак жай-курулуш кассаларынын ресстрин ж‰рг‰зµт. Лицензия чектелбеген мµµнµткµ берилет, энчи뉉 болуп саналат, ‰ч‰нч‰ бир жактарга бери뉉㵠тийиш эмес.

5. Ссуда-аманат турак жай-курулуш кассасы µз‰н‰н катышуучуларынан топтолгон аманат-турак жай салымдарынын эсебинен турак жайды куруу жана/же сатып алуу ‰ч‰н максаттуу кредиттерди берет.

6. Ссуда-аманат турак жай-курулуш кассасынын капиталы белгиленген талаптарга ылайык т‰з‰л‰‰ч‰ акысы тµлµнгµн турак жай-аманат салымдарынан жана резервдеринен турат. Капиталдын эњ аз µлчµм‰нµ коюлуучу талаптар жана аны т‰з‰‰н‰н тартиби Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан белгиленет.

Капитал катышуучулардын акчалай каражаттарынын эсебинен куралышы керек. Капиталды негизги каражаттар, баалуу кагаздар жана материалдык эмес активдер менен куроого жол берилбейт.

7. Ссуда-аманат турак жай-курулуш кассасынын иши ушундай адистешкен кредиттик мекемелердин ишинин µзгµчµл‰ктµр‰н аныктоочу Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын ченемдик актылары менен жµнгµ салынат.

44-статья. Ипотека боюнча мамлкеттик адистешкен мекеме

1. Ипотека боюнча мамлекеттик адистешкен мекеме - бул карыздык баалуу кагаздардын рыногунун иштешин камсыз кылуучу мамлекеттик орган, ипотекалык кредит боюнча карыз милдеттенмелерин айландырууга т‰ртк‰ берип, турак жай ипотекалык кредиттµµн‰ кайра каржылоо механизмин камсыз кылат.

2. Ипотека боюнча мамлекеттик адистешкен мекеме юридикалык жак болуп саналат, анын иши ушул Мыйзам жана Кыргыз Республикасынын тиеше뉉 ченемдик укуктук актылары менен жµнгµ салынат.

3. Ипотека боюнча мамлекеттик адистешкен мекеме Кыргыз Республикасынын ¤кмµт‰ тарабынан кепилдик берилген мамлекеттик карыз ипотекалык баалуу кагаздарын чыгаруу максаты менен карызга ипотекалык турак жай милдеттенмелерин алууга укугу бар.

Ипотекалык турак жай карыздык милдеттенмелерин чыгаруу жана айландыруу мыйзам менен жµнгµ салынат.

4. Ипотекалык турак жай карыз милдеттенмелерин алуу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык келишим менен жол-жоболоштурулат. Келишимди жол-жоболоштурганда ипотека боюнча мамлекеттик адистешкен мекеме кµзкарандысыз баалоочуну тартуу менен ипотеканын ж‰йµс‰н кошумча баалоону ж‰рг‰зµ алат.

5. Сатып алынган ипотекалык турак жай карыз милдеттенмелеринин негизинде ипотека боюнча мамлекеттик адистешкен мекеме рынокто эркин айлантылуучу мамлекеттик ипотекалык баалуу карыз кагаздарды эркин чыгарат.

Адистешкен мекеме, эгерде мыйзамда же келишимде башкасы каралбаса, ипотека боюнча мамлекеттик карызды жабуу мµµнµт‰нµ чейин ипотекалык баалуу мамлекеттик карыз кагаздарды сатып алууга милдетт‰‰.